BELMUNDO 2018 – (be)wegen naar vrede


Hoewel het definiëren van ‘vrede’ cultureel bepaald is, en dus voor iedereen iets anders betekent, kent het verlangen naar vrede geen grenzen. Dit verlangen overstijgt gender, cultuur, religie, geloof en
betekent voor de meeste mensen veel meer dan de afwezigheid van geweld. We zouden kunnen stellen dat de wereld pas duurzame vrede zal kennen wanneer het dagelijks leven van alle mensen veilig is en fundamentele noden zijn vervuld.

 

Menselijke veiligheid[i]

Jammer genoeg bieden veiligheid en vrede zich niet spontaan aan. Ze zijn het resultaat van een actief streven naar sociale rechtvaardigheid.

Het concept ‘menselijke veiligheid’ vertrekt van universele behoeften en bestaat uit verschillende onderdelen die elkaar constant beïnvloeden.

  1. Economische veiligheid veronderstelt een verzekerd basisinkomen. Mensen moeten toegang hebben tot een leefbaar loon of een sociaal vangnet.
  2. Voedselveiligheid betekent dat iedereen ten allen tijde toegang moet hebben tot voedsel. De wereld duurzaam voeden is één van de grote uitdagingen vandaag. Het probleem ligt niet bij hoeveel voeding geproduceerd wordt, wel bij hoe het geproduceerd wordt en wie er toegang toe heeft.
  3. Gezondheidsveiligheid veronderstelt toegang tot gezondheidszorg maar ook een maatschappelijk systeem met aandacht voor gezondheid (zuiver water en voldoende sanitair, voedselzekerheid, wooncomfort, toegang tot medicijnen) De gezondheidsrisico’s zijn duidelijk groter voor mensen die in armoede leven. Jaarlijks sterven 1,7 miljoen kinderen onder de 5 jaar door een ongezonde omgeving.
  4. Milieuveiligheid: Mensen zijn afhankelijk van een leefbare leefomgeving. Watervervuiling, ontbossing, luchtvervuiling, bodemverontreiniging, verwoestijning, overexploitatie van natuurlijke hulpbronnen, overbevolking, overconsumptie… bedreigen lokale ecosystemen en biodiversiteit. De klimaatverandering versterkt deze lokale problemen en heeft wereldwijde consequenties. Kwetsbare groepen zoals inheemse bevolkingsgroepen, kleinschalige boeren en vissers zijn hier vaak het eerste slachtoffer van.
  5. Persoonlijke veiligheid komt in het gedrang wanneer de fysieke en psychische integriteit bedreigd wordt door de staat (marteling, oorlog), andere groepen (religieus, etnisch geweld), of individuen (huishoudelijk geweld, criminaliteit, …).
  6. Veiligheid van gemeenschap: Veel mensen voelen zich veilig binnen een groep (gezin, familie, gemeenschap, organisatie, etnische of religieuze groep).  Die bescherming kan sociaaleconomisch of fysiek zijn.
  7. Politieke veiligheid impliceert het respecteren van de mensenrechten. Sinds de jaren ’80 zijn veel dictatoriale regimes verdwenen. Helaas zijn er nog steeds tal van landen waar deze universele rechten met de voeten getreden worden en waar diverse levensvisies geen plaats krijgen.

De opwarming van de aarde brengt een bal aan het rollen

Het “multiplicatie-effect” van klimaatopwarming zoals erkend door de Europese Commissie in 2008 illustreert hoe de zeven categorieën van veiligheid met mekaar verbonden zijn en op elkaar inwerken.

Samengevat: De aarde warmt op en woestijnen winnen steeds sneller terrein. Kwetsbare gemeenschappen worden verdreven van de plaatsen waar ze altijd hebben gewoond. Ze zoeken een nieuwe thuis, vaak in eigen land maar ook over grenzen heen. Meer mensen op één plek zorgt voor meer druk op de bestaande voorzieningen en doet de kans op spanning en conflict stijgen. Fragiele staten die hun al beperkte capaciteit moeten aanspreken om een respons te formuleren op bovenstaande uitdagingen raken hierdoor mogelijks uit evenwicht en uiteindelijk wordt de stabiliteit bedreigd.



Een mondiaal verhaal

Veiligheid en vrede zijn een zaak van iedereen: milieuvervuiling, werkloosheid, economische (wan)verhoudingen, honger en terrorisme kennen geen grenzen. De mondiale samenleving is een systeem met talloze connecties, waarin een verandering in één onderdeel altijd een impact heeft op de andere.

Keuzes hier hebben een impact daar en vice versa. Bijvoorbeeld: ns consumptiegedrag en het soort economische groei dat daarmee gepaard gaat – de hoogst mogelijke kwaliteit voor de laagste prijs – heeft invloed op de vraag naar grondstoffen en de manier waarop die worden geëxploiteerd in het Zuiden.

 

Samen (be)wegen naar vrede

Overal ter wereld komen mensen op voor rechtvaardigheid. Ze strijden voor rechten die voor ons vaak als evident worden beschouwd. Ieder doet dit op zijn manier, al dan niet gesteund door lokale of internationale entiteiten. Ook in Gent zijn tal van verenigingen actief die mee bouwen aan een wereld waarin iedereen zich veilig voelt. Tijdens Belmundo 2018 bouwen we bruggen tussen lokale partners om samen te strijden voor vrede wereldwijd. Bouw je ook mee?

 

 

[i] (*) Het concept van ‘menselijke veiligheid’ werd uitgewerkt in het eerste rapport van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) dat in 1994 gepubliceerd werd. Het rapport gaf het debat over internationale veiligheid een nieuwe impuls: de focus verschoof van militaire bescherming van grenzen en grondgebied naar mensen en ontwikkeling.