Economie speelt zich niet enkel af op de hoogste étage van een groot bedrijf of in de onderhandelingskamers van Europese politici. We hebben allemaal dagelijks te maken met economie: wanneer we gaan winkelen of geld afhalen bij de bank, maar evengoed wanneer we zondag naar de markt gaan, vrienden uitnodigen om te komen eten of de grasmaaier even uitlenen aan de buren. De huidige economie zorgt echter voor een mondiaal sociaal en ecologisch onevenwicht en heeft nood aan vernieuwing. Daarom gaat Belmundo in 2017 op zoek naar “Een andere economie”. Zoek je mee?

Diverse economie

Na de jaren ‘50 kende de wereldeconomie een ongeziene groei, die echter ook een keerzijde had. De laatste decennia zien we een zorgwekkende stijging van ongelijkheid in de wereld: meer dan de helft van de globale rijkdom is in handen van slechts 1% van de bevolking. Amper 65 mensen bezitten samen evenveel als de helft van de wereldbevolking. Deze kloof tussen rijk en arm toont aan dat het huidige groeimodel geen garantie biedt op meer welvaart en dat ‘meer’ niet noodzakelijk beter is.

Samen sterk
In Paraguay verenigt Montillo kleinschalige suikerrietproducenten in een coöperatie. 600 families versterken zo hun onderhandelingspositie, vergroten de eigen afzetmarkt en investeren samen in infrastructuur.

In 2008 veroorzaakte een klein aantal grote banken een financiële crisis die een groot aantal mensen heeft getroffen. Het daarop volgende besparingsbeleid houdt de gevestigde financiële macht in stand en doet het systeem verder kabbelen. 10% van de actieve Europese bevolking is werkloos. Bij jongeren loopt dat cijfer zelfs op tot 23%. De crisis kost de armste landen 180 miljard euro, meer dan ze ontvangen aan ontwikkelingshulp.

Voorbij het geld
De Keniaanse Bangla-Pesa wordt in een sloppenwijk aan de rand van Mombasa gebruikt door 180 lokale handelaars. Deze complementaire munt laat ruilhandel toe tussen 20.000 inwoners en draagt bij tot de strijd tegen armoede.

Net zoals monoculturen in de landbouw heel vatbaar zijn voor ziektes, is dit het geval voor een eenzijdige economie. Een diverse economie is veerkrachtiger, kan beter tegen een financiële stoot en verkleint de afhankelijkheid van een kleine economische elite. We kunnen ons spaargeld zetten bij een bank die investeert in alternatieven. We kunnen complementaire muntsystemen gebruiken. Of meer delen en hergebruiken in plaats van kopen. Ook coöperaties dragen bij tot een grotere economische diversiteit en ze blijken minder vatbaar te zijn voor crisissen, verdelen beter de welvaart én stimuleren meer de lokale economie.

Investeren in de toekomst
Het Noors Pensioenfonds en de Britse krant The Guardian deden de afgelopen jaren hun aandelen in steenkool, olie en gas van de hand. Door te investeren in duurzaamheid en te desinvesteren in niet duurzame initiatieven kunnen overheden en bedrijven mee de toekomst bepalen.

Sinds de opkomst van het internet kunnen we over grenzen heen en met een ongekende snelheid kennis en ideeën delen. Geen enkel bedrijf is op termijn sterker dan een mondiaal netwerk van mensen die samenwerken. Waar in de huidige economie ideeën en oplossingen geprivatiseerd worden en alleen met grote financiële middelen verkrijgbaar zijn, wordt kennis in mondiale netwerken beschouwd als gemeengoed, wat hen een enorme veerkracht geeft. Bovendien hebben landen in het Zuiden veel minder te kampen met geërfde verouderde structuren en systemen, waardoor dit netwerk-idee snel ingang vindt en hen minder afhankelijk maakt van het Westen.

Gedeeld goed
In verschillende Afrikaanse landen verbinden “makers” nieuwe technologie, traditioneel vakmanschap en gedeelde materialen. Ze verkleinen hun afhankelijkheid van Westerse bedrijven en komen tot creatieve oplossingen voor maatschappelijk relevante problemen.

Deel van het geheel

De economie botst niet alleen op haar eigen grenzen, maar ook op die van de planeet. Wil iedereen ons Belgisch consumptiepatroon volgen, dan hebben we meer dan drie planeten nodig. Onze economische activiteit is dé motor achter de groeiende wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, pleegt nog steeds roofbouw op de natuurlijke rijkdommen in het Zuiden en laat deze achter zonder toekomstperspectief. Het internationaal besef van onze ‘ecologische schuld’ groeit. Eind vorig jaar stelden de Verenigde Naties de ‘Duurzame Ontwikkelingsdoelen’ voor, die voorwaarden scheppen voor duurzame en inclusieve economische groei, gedeelde welvaart en waardig werk voor iedereen.

Kringlopen
Wist je dat een gsm vol waardevolle stoffen zit? Het goud komt bijvoorbeeld uit Peru, het tantalium uit de Democratische Republiek Congo en de aardolie uit de Golf van Mexico. In een circulaire economie zijn de producten van vandaag de grondstoffen van morgen.

Voor iedereen, dat betekent ook voor mensen aan de andere kant van de wereld. Onze economie is immers een mondiaal systeem geworden. Veel van onze kleren worden gemaakt in Bangladesh, de onderdelen van onze smartphone komen uit maar liefst negen verschillende landen en na gebruik keren veel producten als afval terug naar het Zuiden. We zijn allemaal deel van het geheel, wat betekent dat onze eigen keuzes een rechtstreekse impact hebben op anderen. Stad Gent investeert in ‘eerlijke’ kledij voor stadsmedewerkers, sommigen kiezen voor lokaal geproduceerd voedsel, anderen kopen een Fairphone, meer en meer bedrijven zien afval als een waardevolle grondstof… de alternatieven zijn eindeloos.

De kritische consument
Ons koopgedrag heeft een impact op de wereld. Gelukkig zijn er steeds meer alternatieven om deze impact zo klein mogelijk te maken.

Nieuwe spelregels

Onze economie heeft nieuwe spelregels nodig, dat is duidelijk. Spelregels die de economische machtsconcentratie doorbreken, die de grenzen van onze planeet en haar bewoners niet overschrijden en ervoor zorgen dat de natuurlijke rijkdommen ook nog voor volgende generaties beschikbaar zijn. Niet alleen in de hoogste etages van bedrijven of in de onderhandelingskamers van Europese politici krijgen deze nieuwe spelregels vorm, maar ook bij u: in uw stad, straat en huis. En tijdens Belmundo natuurlijk.